Araştırmacı Yazarlar | Yazarlar

GIYBET

19 Aralık 2017, 05:16

                                        GIYBET

                                       Rahman ve Rahim olan Allah'ın adıyla

   Kimlerin gıybeti yapılabilir? Gıybet etmeye hangi durumlarda izin verilmiştir?

  “Zulme uğrayan kimsenin, hâkime zalimi şikâyet etmesi caizdir”

   “Allah, kötü sözün (bilhassa) açıkça söylenmesini sevmez; ancak zulme uğrayan müstesnâ. Çünki Allah, Semî‘ (söylediklerinizi tamâmen işiten)dir, Alîm (kalblerinizdeki herşeyi bilen)dir.” (Nisa, 148) 
   Allah, kötü sözün açıklanmasını sevmez. Kötü fiil şöyle dursun, kötülüğün söz kabilinden olarak bile meydana konulmasını istemez, buğzeder. Gerçi Allah, ne fiil olarak, ne söz olarak, ne gizli, ne aşikar kötülüğün hiç birini sevmez. Fakat ister sözle olsun ilan edildiği ve açıklandığı zamandır ki, bilhassa gazap ve azap eder. Ve işte ilâhî azabın sır ve hikmeti bu noktada, yani Allah'ın kötülüğü sevmemesindedir. Ancak mazlum (zulme uğrayan) hariç. Zulmedilmiş, hakkına tecavüz olunmuş olan kimse feryad edebilir, zalim aleyhine bağıra bağıra beddua edebilir veyahut ondan yakınarak kötülüklerini söyleyebilir, hatta kötü sözlerine aynen karşılıkda bulunabilir. Ve Allah zulme uğrayanın feryadını dinler, halini bilir. (Elmalılı Hamdi Yazır Tefsiri) 
   “Zulme uğrayan bir kimsenin “falan kişi bana şu haksızlığı yaptı” diyerek devlet başkanı, hakim gibi etkili kimselere veya zalimden hakkını geri almaya gücü yeten kimselere, uğramış olduğu zulmü arz etmesi caizdir.” (Riyâz'üs-Sâlihîn) 
   “Zulme uğrayan kimsenin, hâkime zalimi şikâyet etmesi caizdir.” (Tergip ve Terhip) 

  Fıskını ve bidatini açığa vuran kimse hakkında gıybet etmek caizdir.  Açıkça içki içmek, zorla halkın başına geçmeye çalışmak, halkın malını ve öşürünü haksız olarak almak ve batıl işlere yönelmek gibi. 
   Bu hallerde, kötülüğü açığa çıkaran kimse hakkında konuşmak caizdir. Bunlardan başka ayıpların anılması haramdır. (Riyâz'üs-Sâlihîn) 

  Yüzünden hayâ perdesini kaldırmış kimsenin gıybeti cazidir .  “Yüzünden hayâ perdesini kaldırmış kimse hakkında gıybet yoktur.” (Kenzu’l-Ummal) 
Hz. Peygamber (asm) buyurdu ki: 
   "Her kim hayâ örtüsünü atarsa, artık onun gıybeti yoktur." (İbn-ü Şeyh) 

   Belirli bir lakapla anılan bir kimseyi tanıtmak için, lakabını söylemek caizdir. Sulu gözlü, topal, sağır, kör, şaşı ve başka lakablar gibi. Onların bu lakablarla tarif edilmesi caizdir. Ancak bu sıfatların ayıplanmak için kullanılması haramdır. Eğer başka türlü tanıtmak mümkünse o daha yerinde ve daha uygun olur. (Riyâz'üs-Sâlihîn) 

   Kötülerin şerrinden sakındırmak için insanları uyarmak caizdir. Hz. Peygamber (asm) buyurdu ki: 
   "Fâcir kimseyi insanlar tanırken anmaktan korkacak mısınız? Onu onda olan ile anın ki, insanlar sakınsınlar." (İbnü Ebi'd-Dünya) 
   Müslümanları kötülük karşısında uyararak onlara nasihat vermek amacı ile gıybet etmek caizdir. Bu da birkaç türlü olur: 
   1. Hatalı olan ravi veya şahidin hatalı olduğunu belirtmek, alimlerin icması (görüş birliği) ile bu caiz. Hatta ihtiyaç halinde (bunların bilinen hatalarını söylemek) vaciptir. 
   2. Biri ile hısımlık, ortaklık kurmak, birinin yanına emanet bırakmak, biri ile alışveriş yapmak veya komşu olmak ve benzeri durumlarda karşı taraftaki şahıs ile ilgili müşavere yapmak. Bu durumlarda görüşüne başvurulan kimsenin söz konusu kimsenin durumunu gizlememesi, aksine iyilik etmek niyeti ile o kimsede bulunan kötülükleri açıklaması gerekir. 
   3. Bilgi almak üzere bidatçiye veya fasık bir kimseye başvuran birinin görünmesi ve başvuran adamın o kimse yüzünden zarara uğrayacağından endişe edilmesi. Böyle bir durumla karşılaşan kimsenin nasihat amacı ile başvuran kimseyi uyarması gerekir. Bu noktada yanılgıya düşülebilir. Böyle bir amaçla onun gözünden saklayarak söylediği sözün nasihat amacı taşıdığını sanmasını sağlayabilir. Bu konuda uyanık olmak gerekir. 
   4. Bu durumlardan biri de, ya görevinin ehli olmadığı için veya fasık olduğu için ya da yanıltıldığı için ve yahut başka bir sebebten dolayı gerektiği şekilde görevini yerine getirmeyen bir yetkilinin bulunması halidir. Böyle bir görevlinin durumunun daha yetkili birine anlatarak, amirinin o kimseyi görevden uzaklaştırıp en layık bir kimseyi getirmesini veya amir durumunda ise emri altındaki görevliyi ya doğru hareket etmesini sağlamaya veya değiştirmeye teşvik etmek gerektir. (Riyâz'üs-Sâlihîn) 

   Münafıkların gıybeti caizdir.  Hz. Aişe’den (ra) Rasulullah’ın (asm) şöyle buyurduğu rivayet edilmiştir: 
İki kişi ile ilgili olarak: 
   “Ben falan ve falancanın dinimizden bir şey bildiklerini zannetmiyorum.” (Buhari) 
(Hadisin râvîlerinden biri bulunan Leys bin Sa’d: “O iki adam münafıklardandı” demiştir.) 

   Tanıtmak maksadıyla evlilik yapılacak kişi hakkında konuşmak caizdir, Hz. Fatıma binti Kays’tan (ra) şöyle rivayet edilmiştir: Rasulullah (asm)’a giderek: 
   “Beni Ebu Cehm ve Muaviye istedi. (evlenmek için)” dedim. Resulullah (asm) da bana şöyle buyurdu: 
   “Muaviye fakirdir, malı yoktur. Ebu Cehm’e gelince, o çomağı omzundan indirmez (karısını çok döver).” (Buharî, Müslim) 

Kadıya fetva sormak niyetiyle biri hakkında konuşmak caizdir. Filan kimse bana zulmediyor, ona karşı tutumum ne olmalıdır? Diye kişinin müftüye fetva sorması caizdir. Örneğin: 
   Muaviye’nin anası Hind’in Resulullah'a (asm): 
   “Kocam Ebu Süfyan çok cimridir. İzinsiz parasını almam caiz midir?” diye sorup, Resulullah’ın (asm)da: 
   “Sana yeteri kadar alabilirsin.” buyurması gibi. (Tergib ve Terhib)  Fetva isterken gıybet caizdir. Bu durumda olan kimse fetva verecek kimseye “babam, kardeşim, eşim veya filanca bana şu haksızlığı yaptı. Bu hareketi yapması caiz midir? Ondan hakkımı alır, yaptığı zulme nasıl karşı koyar ve ondan nasıl kurtulabilirim” diyebilir. Gerekli hallerde böyle davranmak caizdir. Fakat; “şöyle şöyle hareket eden bir kişi, bir adam veya bir eş hakkında ne dersiniz?” demek en ihtiyatlı ve faziletli bir davranış olur. (Riyâz'üs-Sâlihîn) 
Yanlış bir davranışı düzeltmek ve günah işleyen kimseyi doğru yola getirmek amacı ile yardım istemek için gıybet etmek caizdir. Amacı bu olan kimse, eğriliği giderebileceğini umduğu birine: 
   “Falanca şu hareketi yapıyor, onu bu hareketinden alıkoy.” diyebilir veya buna benzer bir ifade kullanabilir. Bu kimsenin amacı eğriliği gidermeyi sağlamaktır. Şayet amacı bu olmazsa o zaman yaptığı hareket haram olur. (Riyâz'üs-Sâlihîn)  Allah CC selamıbereketi Rahmeti üzerinize olsun.

                                  METİN ALKAN

                                           EĞİTİMCİ YAZAR

Araştırmacı Yazarlar
 Araştırmacı Yazarlar internet sitelerinde yayınlanan haberler ve köşe yazılarının tüm hakları Araştırmacı Yazarlar Yayın Grubuna aittir. Kaynak gösterilerek dahi haberin veya köşe yazısının tamamı yazılı izin alınmaksızın kullanılamaz. Sadece alıntı yapılan haberin veya köşe yazısının bir bölümü, alıntı yapılan habere/yazıya aktif link verilerek kullanılabilir.
ÖNCEKİ YAZILARI
ÖZEL RÖPORTAJ
Ferudun Özdemir: 'Allah Var, Problem Yok'
Ferudun Özdemir: 'Allah Var, Problem Yok'
Ferudun Özdemir, “Allah var, problem yok!” adlı kitabında, yaşanan tüm olumsuzluklara rağmen, Allah'a dayanıp, O'na güvenen insanların bir şekilde aydınlığa kavuşacaklarının farkındalığını oluşturuyor zihinlerde…
 
YAZARLARIMIZ
Y
Mehmet GÖÇMEZ
Kudüs Fatihi
Y
Metin ALKAN
MÜMİNLERİN CENNETİNDEKİ ;IRMAKLAR. ÇEŞMELER, KEVSER HAVUZU, KÖŞKLER, SARAYLAR, VİLDANLAR, GILMANLAR, HURİLER
Y
Nurcan CANKORU
GİZLİ SIRLAR
Y
Pınar SÖNMEZ
AŞK BİR NOKTA
Y
Hatice BAŞKAN
KADINSIN
Y
Fatmanur KUŞ
SU GİBİ AZİZ OL EVLADIM
Y
Duygu Gürses DİKEN
MALINI BAĞIŞLAYAN ELBETTE KURTULUŞA ERMİŞTİR..
Y
Zeynep DEMİR
önce sela, sonra adın okunur minarelerden.
Y
Ayhan KÜFLÜOĞLU
Eşyayı gösteren Rabbimiz’in varlığı, o eşyadan daha zahir ve kesin
Y
Nur KABADAYI
Umut Ederek Yaşamak
Y
Büşra ŞENTÜRK
Sen Kaderim Misin
Y
Büşra Nur GECE
Mabede İsmet; Meryem'e Betül Sıfatı Yakışır...
Y
Merve DİKİCİ
TEVEKKÜL KIL
Y
Ebru ATA
KIYIYA İNSANLIK VURDU
Y
Mustafa KAYALI
ZAMAN VE MEKÂNDA KIBLEMİZ
Y
Türker ELMAS
NUR ve HAKİKAT AVCILIĞI
Y
Nagihan ZENGİN
Ademiyetten Kemaliyete İrfan Yolculuğu
Y
Öznur MACİT
bir b/akış bir yürüyüş (04,05,14 Eskici dergi yayınlandı)
 
EDİTÖRÜN SEÇTİKLERİ
ÜMMMETİN SAHİP ÇIKAMADIĞI BİR CAN DAHA; DR. AFİYET SIDDIKİ GENEL SEÇİMLER AĞACIN GÖVDESİ, YEREL SEÇİMLER İSE AĞACIN KÖKLERİDİR BİN YILLIK KAPANMAYAN HESAP ANADOLU Prof. Ahmet Akgündüzden 31 Mart Cumhur ittifakı Seçim Öncesi ilginç Yıldız Tilbe, Ayasofya, MEB denklemi Ve Recep Tayyip Erdoğan Reisi Cumhura haddini Aşan beyanına Gerçek Nurculardan Sert Cevap!
 
KONUK YAZARLARIMIZ
K
İsmail GENÇ
İnsanız ve İnsanlığı Özlüyoruz
K
Emrah POLAT
Vahametlerle İmtihan ve Müracaat
K
Mehmed ESMER
Kubbetüs Sahra'yı tanıyacağız
K
Elif NİSA
Gerçekten İnsan Azar
K
Elif MUSLUOĞLU
Cemâli Bâ Kemâle Seyredelim
K
Fikriye AYYILDIZ
GAFLET
K
Merve YAĞMUR
ÖLMEDEN ÖNCE ÖLÜNÜZ
K
Fuat TÜRKER
Münafıklar Kavramıyorlar!
K
Hüray BOZBIYIK
TESETTÜRÜN VERDİĞİ HUZUR
 
SON YORUMLANANLAR
 
VİDEO GALERİ
 
E-POSTA LİSTESİ
 
FOTO GALERİ
 
EN ÇOK TIKLANANLAR
 
ANKET

Web Sitemize Nasıl Ilaştınız?




 

Sitemizde yayınlanan haberlerde basın ahlakına, hukuk ilkelerine, insan hak ve özgürlüklerine bağlı kalacağımıza söz veririz. Yazarlarımızın yazılarıyla ilgili her türlü sorumluluk kendilerine aittir. İzinsiz ve kaynak gösterilmeden alıntı yapılamaz.

Adres : Sizde Araştırmacı Yazarlara Katılabilir Çalışmalarınızı Yayınlatabilirsiniz! arastirmaciyazarlar@gmail.com a Ad Soyad ve Yazar Resminizle birlikte gönderin değerlendirelim